Deze overheid laat AI nu zelf beslissen - en dat is het lastige deel

Sophie Jansen · 2026-08-20

Weet je nog toen iedereen dacht dat kunstmatige intelligentie vooral iets voor techbedrijven was? De Verenigde Arabische Emiraten dachten daar negen jaar geleden al anders over. Ze publiceerden in oktober 2017 een nationale AI-strategie en creëerden dagen later een ministerspost ervoor. Omar Sultan Al Olama werd op 27-jarige leeftijd 's werelds eerste minister van staat voor kunstmatige intelligentie. Sindsdien hebben ze iets opgebouwd waar andere overheden nog steeds naar staan te kijken: een digitale identiteit, een soevereine cloud en data-uitwisselingslagen. Maar nu komt het erop aan. Want al die voorbereidingen leiden naar één moment: agentic AI in de overheid. ### De grote test is begonnen Deze maand kwamen meer dan 100 federale ambtenaren bijeen voor een workshop. Niet zomaar een bijeenkomst - dit was de start van het strategische traject van het agentic AI-project van de VAE. Het doel? Binnen twee jaar de helft van alle federale overheidsoperaties, diensten en taken omzetten naar agentic AI-modellen. De Nationale Commissie voor het Agentic AI-project bepaalde tijdens die sessie implementatieprioriteiten en tijdlijnen. Maar het belangrijkste? Ze begonnen met het bouwen van de kaders die moeten bepalen welke overheidstaken überhaupt aan een AI-agent kunnen worden toevertrouwd. En dát is het hele spel. Want rekenkracht en infrastructuur hebben ze wel in de VAE. Ze hebben zelfs al een AI-gestuurd proactief prestatie systeem dat meer dan 150 miljoen datapunten per maand volgt. Maar wat nog niemand heeft gepubliceerd, is een verdedigbare methode om de grens te trekken tussen: - Een taak die een autonoom systeem mag voltooien - Een taak waar het alleen een aanbeveling voor mag doen Huda Al Hashimi, onderminister van Kabinetszaken voor Strategische Zaken, noemde de workshop het operationele begin van de inzet van AI-modellen in overheidsactiviteiten. Het programma bestaat uit zeven pijlers: - Strategie en projecten - Toekomstverkenning en strategische intelligentie - Beleid - Structuren en governance - Overheidsprestaties - Mondiale concurrentiekracht - Innovatie in overheidswerk ### Twee versies van hetzelfde verhaal Tijdens de workshop was er één leidend principe: de mens leidt, AI ondersteunt. Maar toen het project werd geïntroduceerd, zei Sheikh Mohammed bin Rashid Al Maktoum iets anders. Hij zei dat de VAE "de eerste overheid ter wereld zal zijn die grootschalig Agentic AI-modellen" inzet. Hij beschreef systemen die operaties beheren en onafhankelijke acties uitvoeren zonder menselijke tussenkomst. De oprichtingstaal gaat over autonome uitvoering. De implementatietaal gaat over menselijke voorrang. Beide kunnen waar zijn voor een portfolio van duizenden taken. De kloof ertussen is precies wat de classificatiekaders moeten dichten. Maar tot die kaders zijn gepubliceerd, blijft de vraag open: wie is er verantwoordelijk voor de beslissing van een agent? De tot nu toe vrijgegeven informatie behandelt pijlers, training, indicatoren en bestuursstructuren. Maar het beschrijft niet wat een burger moet doen wanneer een autonoom systeem zijn zaak verkeerd behandelt. Of waar de aansprakelijkheid ligt als dat gebeurt. En dat is geen kritiek die alleen voor de VAE geldt. Geen enkele overheid heeft het antwoord, omdat geen enkele overheid hier eerder is geweest. Het verschil is dat de VAE degene is die het als eerste moet beantwoorden. Op grote schaal. Met een deadline van twee jaar. ### Waarom schaal ertoe doet Het toezicht ligt bij Sheikh Mansour bin Zayed Al Nahyan, met een taskforce onder leiding van Mohammad Al Gergawi, minister van Kabinetszaken. In mei keurde het kabinet het eerste pakket overheidsdiensten goed waar agentic AI-tools worden toegepast. Daarnaast startte het grootste trainingsprogramma in de geschiedenis van de VAE-overheid, met 80.000 federale werknemers - van ministers tot nieuwe medewerkers. In dezelfde sessie werd een nationaal AI-gezondheidszorgbeleid aangenomen, samen met kaders die digitale records tot de officiële bron van kernoverheidsdata maken. Het tempo sindsdien is weloverwogen. Een trainingsbijeenkomst in Dubai in juni trok meer dan 300 deelnemers uit 50 federale instellingen. Ze leren niet alleen hoe ze de tools moeten gebruiken, maar ook wanneer ze ze moeten vertrouwen - en wanneer niet. Want daar draait het allemaal om, toch? We kunnen de technologie bouwen. We kunnen de systemen implementeren. Maar het echte werk begint wanneer we moeten beslissen wat we willen dat die systemen voor ons beslissen. En wat we liever zelf in handen houden. De VAE loopt voorop in dit experiment. Maar de vragen die ze nu proberen te beantwoorden, zullen ons allemaal gaan bezighouden. Want als overheden AI agents laten worden, wie wordt dan verantwoordelijk gehouden voor hun acties? Het antwoord op die vraag verandert niet alleen hoe overheden werken - het verandert wat het betekent om een burger te zijn in het digitale tijdperk.