Musk en Zuckerberg dwongen Trump AI-besluit te schrappen

Sophie Jansen · 2026-05-22

De ceremonie stond gepland. De CEO's stonden op de gastenlijst. En toen gebeurde het niet. Op donderdag schrapte de Amerikaanse president Donald Trump een geplande AI-executive order, die al meerdere keren was uitgesteld. Hij zei dat hij bang was dat het Amerika's concurrentievoordeel ten opzichte van China zou uithollen. "We lopen voor op China, we lopen voor op iedereen, en ik wil niets doen dat die voorsprong in de weg staat," vertelde Trump aan verslaggevers in het Oval Office. Wat hij niet zei, was dat de order effectief was gedood door de industrie die het moest reguleren. ### Een nacht van lobbywerk Volgens Semafor, dat het achtergrondverhaal als eerste bracht, werden de plannen van het Witte Huis gestopt nadat Elon Musk van xAI, Meta-CEO Mark Zuckerberg en venture capitalist David Sacks (tot voor kort Trumps AI- en cryptotsaar) tussen woensdagavond en donderdagochtend rechtstreeks met Trump spraken. Het argument dat aansloeg, volgens de Amerikaanse media die bronnen aanhalen, was een beroep op de 'accelerationistische' factie in de regering, waaronder functionarissen van de National Economic Council en medewerkers van het kantoor van de vicepresident. > "Deze order had Amerika's voorsprong op China kunnen vertragen," zouden de tech-leiders hebben betoogd. ### Wat stond er in de order? De order zelf was geen vergaand regelgevend kader. Het zou een vrijwillig mechanisme hebben opgezet voor AI-ontwikkelaars om met federale agentschappen samen te werken en geavanceerde modellen tot 90 dagen voor hun openbare release aan te bieden voor veiligheidscontrole. * Geen vergunningenstelsel * Geen verplichte wachtperioden * Vrijwillig Dat was blijkbaar nog te veel. Trump zei dat hij het uitstelde "omdat ik bepaalde aspecten niet leuk vond," zonder te specificeren welke. Hij voegde eraan toe dat hij vreesde dat het "een blokkade zou kunnen zijn" - een veelzeggende uitspraak van een president die AI anders als een banen- en nationale veiligheidsprioriteit heeft gepositioneerd. ### Een vacuüm met gevolgen De VS heeft nog steeds geen alomvattende AI-wetgeving aangenomen. Wat er aan governance bestaat, is stuksgewijs in elkaar gezet via executive orders, agentschapsrichtlijnen en vrijwillige overeenkomsten. Eerder deze maand kondigde het federale Centre for AI Standards and Innovation evaluatieovereenkomsten aan met Google DeepMind, Microsoft en xAI, waardoor de overheid modellen kan beoordelen voordat ze openbaar worden. Dat programma gaat door, ongeacht het niet-ondertekenen van donderdag. Maar het bredere plaatje is er een van regelgevende verwaarlozing. Begin maart publiceerde de Trump-regering een National AI Legislative Framework waarin het Congres werd opgeroepen om AI-wetten op staatsniveau die "onredelijke lasten opleggen" te voorkomen, met een pleidooi voor een enkele nationale standaard in plaats van "vijftig tegenstrijdige." Het Congres heeft er nog niets mee gedaan. Het contrast met China is scherp en steeds moeilijker te negeren. Peking's Staatsraad publiceerde in mei een wetgevingswerkplan voor 2026 met plannen om alomvattende AI-wetgeving te versnellen, waarbij voor het eerst taal over AI-governance in formele planningsdocumenten werd opgenomen. Het Nationale Volkscongres heeft AI-wetgeving voor het derde achtereenvolgende jaar op de agenda gezet. In april vaardigde Peking nieuwe regels uit die AI-bedrijven verplichten interne ethische toetsingscommissies op te richten. China schrijft regels. Washington annuleert ceremonies. ### Wie bepaalt het Amerikaanse AI-beleid? De gebeurtenissen van donderdag maakten iets duidelijk dat al maanden impliciet was: in de huidige regering ligt het effectieve veto over AI-regulering bij een kleine groep industriële spelers die directe toegang tot de president hebben. Musk, wiens xAI een directe concurrent is van OpenAI en Anthropic, heeft een structureel belang bij het open houden van het regelgevende veld. Zuckerbergs Meta heeft zichzelf ook gepositioneerd als voorvechter van open-source AI-ontwikkeling. Sacks, hoewel hij formeel zijn adviesrol in het Witte Huis in maart verliet, heeft blijkbaar nog genoeg invloed om uitvoerende acties te sturen. Apart daarvan meldt Semafor dat OpenAI steun van het Witte Huis heeft gekregen voor een parallelle aanpak.