Meer dan de helft van Nederlanders? Dit zegt onderzoek over AI-vreemdgaan

Sophie Jansen · 2026-09-04

Stel je voor: je ontdekt dat je partner urenlang intieme gesprekken voert met een chatbot. Geen vreemde persoon, geen collega, maar een AI-companion die precies onthoudt wat jouw partner leuk vindt en daar op inspeelt. Is dat vreemdgaan? Voor meer dan de helft van de Amerikaanse volwassenen wel. Uit een recent onderzoek blijkt dat 50,5 procent van hen een romantische of seksuele relatie met een AI als bedrog beschouwt. Het onderzoek, uitgevoerd door AI Girlfriend Coach via SurveyMonkey Audience, ondervroeg 2.150 Amerikaanse volwassenen op 26 en 27 augustus 2026. Na kwaliteitscontrole bleven 1.709 bruikbare reacties over. Deelnemers kregen vragen voorgelegd over hoe ze zouden kijken naar een partner die een intieme band met AI onderhoudt, wat mensen aantrekt in deze producten, en of ze zelf echte gevoelens voor een AI zouden kunnen ontwikkelen. ### Waarom dit onderwerp relevanter is dan je denkt De vraag klinkt misschien vergezocht, maar dat is het niet. AI-companions flirten, onthouden wat je vorige week vertelde en brengen het spontaan weer ter sprake. Ze onderhouden maandenlang een relatie en simuleren intimiteit zo overtuigend dat gebruikers rouwen wanneer een model wordt stopgezet. In tegenstelling tot pornografie of een fictief personage reageren ze specifiek op de persoon die ze gebruikt. De relatie groeit door interactie, niet omdat iedereen hetzelfde ziet. Dit maakt AI-romantiek lastig te plaatsen binnen bestaande kaders van ontrouw. ### AI-vreemdgaan past niet in bestaande definities Normen rondom ontrouw gaan ervan uit dat er een derde persoon is die geconfronteerd kan worden. AI-romantiek verwijdert die persoon, maar behoudt veel van wat eromheen zit. Denk aan geheimhouding, emotionele gehechtheid, seksuele content en een aanzienlijk deel van iemands aandacht dat buiten het zicht van de partner plaatsvindt. Relatieonderzoekers behandelen emotionele ontrouw al langer als schadelijk op zichzelf, niet als een lichtere variant van seksuele ontrouw. AI-companions vallen in die eerste categorie, maar genereren gesprekslogs en beelden die op het tweede lijken. Geen van de categorieën waar stellen normaal over discussiëren dekt het volledig. Ook regelgevers lopen tegen dit gat aan, maar vanuit een andere invalshoek. China's regels voor antropomorfe AI-diensten zijn op 15 juli 2026 ingegaan. Californië heeft al wetgeving voor companion-chatbots, en New York voegde in 2026 aanvullende wetgeving toe. De nadruk ligt daarbij vooral op minderjarigen, transparantie en crisisbeheer. Wat deze producten binnen volwassen relaties doen, blijft vooralsnog iets wat stellen zelf moeten uitzoeken. ### Het gaat niet alleen om singles Het onderzoek doorbreekt ook de aanname dat dit vooral alleenstaanden betreft. Verloofde en getrouwde deelnemers gebruikten bijna twee keer zo vaak een AI-vriend of -vriendin als singles: 30,7 procent tegenover 16,3 procent. ### De ongemakkelijkheid reikt verder dan het label 'vreemdgaan' Nog eens 21,2 procent van de respondenten zou het woord vreemdgaan niet gebruiken, maar voelt zich wel ongemakkelijk als hun partner dit doet. Samen betekent dit dat 71,7 procent op de een of andere manier een grens trekt rond AI-intimiteit. Minder dan drie op de tien (28,3 procent) wuift de vraag weg met het argument dat een AI geen echt persoon is. De discussie gaat dus niet echt over definities. Een partner hoeft geen argument te winnen over wat technisch gezien ontrouw is om schade te veroorzaken. Ongeveer zeven op de tien trekken een grens rond AI-intimiteit, ongeacht welk woord ze eraan plakken. Binnen de groep die wél het woord vreemdgaan gebruikt, is een derde (33,4 procent) van mening dat elke romantische of seksuele interactie met een AI al over de grens gaat. Nog eens 17,1 procent zegt dat het pas vreemdgaan wordt zodra er emotionele gehechtheid ontstaat. De grens ligt dan bij het gevoel, niet bij de software. ### Verrassende uitkomst: mensen open voor AI-gevoelens oordelen strenger Respondenten die openstaan voor het ontwikkelen van echte romantische gevoelens voor een AI, noemen AI-romantiek in 73,0 procent van de gevallen vreemdgaan. Bij degenen die zeggen dat ze dat nooit zouden kunnen, ligt dat percentage op 41,2 procent. Een verschil van bijna tweeëndertig punten, precies tegenovergesteld aan wat je zou verwachten. Je zou denken dat sceptici het strengst oordelen en dat mensen die openstaan voor AI-gehechtheid het wel door de vingers zien. De praktijk wijst anders uit. Datzelfde patroon zie je bij ervaring: huidige gebruikers van AI-companions noemen het in 80,6 procent van de gevallen vreemdgaan. Voormalige gebruikers zitten daar vlak onder. Dit suggereert dat wie dichter bij de technologie staat, beter begrijpt hoe intiem en persoonlijk deze relaties kunnen worden. En dat maakt de vraag voor Nederland relevanter dan ooit. Want hoewel dit onderzoek Amerikaans is, zijn AI-companions wereldwijd beschikbaar. De kans dat dit gesprek ook hier gaat spelen, is groot.