AI-impact: Bescheiden maar hoopvolle vooruitzichten

Sophie Jansen · 2026-02-20

Er is een nieuwe, uitgebreide internationale studie verschenen over de impact van AI op bedrijfsniveau. En de belangrijkste bevinding is hoopvoller dan velen hadden verwacht. Bijna 6.000 geverifieerde executives in vier landen geven aan dat AI de afgelopen drie jaar slechts bescheiden veranderingen in productiviteit en werkgelegenheid heeft gebracht. Dit gemeten effect weerspiegelt vooral de vroege implementatiefase, niet een falen van de technologie zelf. ### De kerncijfers van de studie Het onderzoek, uitgevoerd door teams van onder meer de Federal Reserve Bank of Atlanta en de Bank of England, toont aan dat meer dan 90% van de bedrijven geen meetbare verandering in personeelsaantallen door AI rapporteert. Gezien de korte tijdshorizon en het feit dat AI vaak in specifieke functies wordt ingezet, zijn deze incrementele effecten logisch. Nieuwe technologieën hebben historisch gezien altijd tijd nodig om zich te bewijzen. De adoptie van AI is wijdverspreid. Ongeveer 69% van de bedrijven gebruikt al een vorm van kunstmatige intelligentie. Denk aan: - Tekstgeneratie via grote taalmodellen (41%) - Gegevensverwerking via machine learning (28%) - Visuele contentcreatie (29%) In het VK steeg het gebruik op bedrijfsniveau van 61% naar 71% in 2025. De tools zijn ingebed in dagelijkse workflows. Hoewel de meetbare impact op bedrijfsniveau vaak achterblijft bij de adoptie, is de trend duidelijk stijgend. ### Vooruitzichten voor de komende jaren Executives verwachten sterkere effecten in de komende drie jaar. Gemiddeld voorzien ze een productiviteitsstijging van 1,4% en een outputgroei van 0,8%. Amerikaanse executives projecteren een winst van 2,25%, terwijl Britse bedrijven 1,86% verwachten. Voor economieën die al meer dan een decennium kampen met zwakke productiviteitsgroei, zijn dit opmerkelijke cijfers. Kleine verbeteringen, opgeteld over alle sectoren, kunnen de nationale output echt verschuiven. Op het gevoelige onderwerp werkgelegenheid verwachten executives een bescheiden daling van 0,7% in personeelsaantallen over de vier landen. In het VK zal ongeveer tweederde van deze aanpassing waarschijnlijk komen door langzamer aannemen, niet door ontslagen. Dit patroon suggereert een geleidelijke herverdeling van rollen. Zoals bij eerdere automatiseringgolven, vangen deze totale cijfers niet de banencreatie in aangrenzende rollen. Denk bij AI aan functies rond: - Datagovernance - Modeltoezicht - Prompt engineering - AI-gestuurde servicedevelopment Veel van deze rollen zijn compleet nieuw. ### Het verschil in perspectief tussen leiding en medewerkers De studie vergeleek ook de verwachtingen van executives met die van werknemers. Onderzoekers stelden parallelle vragen aan Amerikaanse medewerkers. Werknemers verwachten dat AI de werkgelegenheid bij hun bedrijf met 0,5% zal doen toenemen, terwijl Amerikaanse executives een daling van 1,2% voorzien. Medewerkers voorzien productiviteitswinsten van 0,92%, lager dan de executive-voorspelling van 2,25%. Deze divergentie weerspiegelt verschillende gezichtspunten. Executives kijken naar kostenstructuren en concurrentiedruk, terwijl medewerkers taakniveau-ondersteuning en nieuwe mogelijkheden ervaren. In de praktijk worden AI-systemen vaker ingezet om te assisteren dan te vervangen, vooral in kennisintensief werk. Uit gecontroleerde trials, zoals het gebruik van grote taalmodellen in klantenservice en professionele dienstverlening, blijkt dat productiviteitswinsten vooral geconcentreerd zijn bij minder ervaren medewerkers. Kwaliteitsverbeteringen gaan hand in hand met betere outputcijfers. Waar communicatie en training duidelijk zijn, verloopt adoptie meestal met beperkte weerstand. ### Waarom deze data ertoe doet Onderzoeksopzet beïnvloedt altijd de interpretatie van statistieken. In dit geval merkten de onderzoekers verschillen op met andere onderzoeken, zoals een McKinsey-enquête die de adoptie op 88% van de organisaties schatte. Deze studie komt uit op 69%. Het is belangrijk om dergelijke nuances in gedachten te houden bij het vormen van een mening. De boodschap is hoopvol maar realistisch. AI transformeert onze werkplek niet op één dag. Het is een geleidelijk proces van adoptie, aanpassing en herdefiniëring van rollen. Voor professionals in Nederland betekent dit: blijf bij, ontwikkel nieuwe vaardigheden en zie AI vooral als een tool die je werk kan verrijken, niet als een bedreiging die het overneemt. De toekomst wordt gebouwd door mensen, met slimme technologie aan hun zijde.