De AI-grens die regeringen nog niet durven te trekken

Sophie Jansen · 2026-08-20

We praten al jaren over AI in de overheid, maar de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) lopen echt voorop. Negen jaar geleden begonnen ze al serieus, met een nationale AI-strategie in oktober 2017. Binnen enkele dagen creëerden ze zelfs een ministerspost ervoor. Omar Sultan Al Olama werd op 27-jarige leeftijd 's werelds eerste staatssecretaris voor kunstmatige intelligentie. Sindsdien hebben ze digitale identiteit, een soevereine cloud en data-uitwisselingslagen opgebouwd waar andere overheden nu nog over vergaderen. Maar nu komt het erop aan. Agentic AI in de overheid is waar die voorsprong óf gaat renderen, óf stuitert op de harde realiteit. ### De test is begonnen Deze maand ging het serieuze werk van start. Meer dan 100 federale ambtenaren kwamen bijeen voor een workshop. Doel? De strategische lijn uitzetten voor het nationale 'agentic AI'-project. Het plan is ambitieus: binnen twee jaar moet de helft van alle federale overheidsoperaties, diensten en taken worden overgedragen aan autonome AI-modellen. De Nationale Commissie voor het Agentic AI-project organiseerde de sessie om prioriteiten, tijdspaden te bepalen en, het allerbelangrijkste, de kaders te bouwen die gaan bepalen welke taken überhaupt aan een AI-agent mogen worden toevertrouwd. En dat laatste, dat classificeren, dát is het hele spel. Rekenkracht en technische infrastructuur hebben ze in de VAE genoeg. Denk aan een AI-gestuurd proactief prestatiesysteem dat meer dan 150 miljoen datapunten per maand volgt. Maar wat nog niemand heeft? Een verdedigbare methode om de grens te trekken. Wanneer mag een autonoom systeem een taak zelf afronden, en wanneer mag het alleen een aanbeveling doen? Die lijn is nog nergens ter wereld helder. Huda Al Hashimi, onderminister van Kabinetszaken voor Strategische Aangelegenheden, noemde de workshop het operationele startpunt. Het programma rust op zeven pijlers: - Strategie en projecten - Toekomstverkenning en strategische intelligentie - Beleid - Structuren en governance - Overheidsprestaties - Mondiale concurrentiekracht - Innovatie in overheidswerk ### Twee verhalen over één project Tijdens de workshop gold een principe: de mens leidt, AI maakt mogelijk. Maar die boodschap klinkt anders dan de oorspronkelijke aankondiging. Toen sprak Sheikh Mohammed bin Rashid Al Maktoum over systemen die 'onafhankelijk een reeks acties uitvoeren zonder menselijke tussenkomst'. De oprichtingsretoriek ging over autonome uitvoering. De implementatietaal gaat over menselijk primaat. Beide kunnen waar zijn over duizenden taken heen. Die kloof tussen visie en praktijk moet precies door die classificatiekaders worden gedicht. Maar tot die kaders openbaar zijn, blijft de hamvraag open: wie is er verantwoordelijk voor de beslissing van een AI-agent? De vrijgegeven documenten gaan over pijlers, training en governance. Ze beschrijven niet wat een burger moet doen als een autonoom systeem zijn zaak verkeerd beoordeelt, of waar de aansprakelijkheid ligt. Dat is geen unieke kritiek op de VAE. Geen enkele regering heeft het antwoord, omdat geen enkele regering hier eerder is geweest. Het verschil is dat de VAE de eerste is die het antwoord móét geven, op grote schaal, met een deadline van twee jaar. ### Schaal is het hele punt Sheikh Mansour bin Zayed Al Nahyan houdt toezicht, met een taskforce onder leiding van minister Mohammad Al Gergawi. In mei keurde het kabinet het eerste pakket overheidsdiensten goed waar agentic AI-tools worden toegepast. Daarnaast startte het grootste trainingsprogramma in de geschiedenis van de VAE-overheid, voor 80.000 federale medewerkers, van ministers tot nieuwkomers. In dezelfde zitting passeerden ook een nationaal AI-gezondheidszorgbeleid en kaders die digitale archieven tot officiële bron maken. Het tempo daarna is bewust hoog. Een trainingssessie in juni trok meer dan 300 deelnemers uit 50 federale instellingen. De klok tikt door. De wereld kijkt toe hoe dit land de meest praktische, en meest filosofisch uitdagende, vraag van AI in governance gaat beantwoorden: wat mag een machine eigenlijk beslissen? Het antwoord zal niet alleen hun toekomst vormgeven, maar ook een blauwdruk worden voor iedere overheid die volgt.