AI-geneesmiddel voor longfibrose bereikt fase III

Sophie Jansen · 2026-07-07

Stel je voor: een computer die een medicijn ontwerpt, helemaal vanaf nul. Het klinkt als sciencefiction, maar het gebeurt nu echt. Insilico Medicine heeft een AI-ontdekt medicijn voor idiopathische longfibrose (IPF) naar fase III-klinische onderzoeken gebracht. Dat is een enorme stap voor de geneesmiddelenindustrie, want het laat zien dat kunstmatige intelligentie niet alleen een hype is, maar daadwerkelijk resultaten oplevert. ### Wat is IPF en waarom is dit medicijn zo bijzonder? IPF is een vreselijke ziekte die de longen langzaam in littekenweefsel verandert. Patiënten hebben na diagnose gemiddeld nog twee tot vier jaar te leven. Het AI-ontdekte medicijn, rentosertib, pakt de onderliggende oorzaken aan door een specifiek enzym te blokkeren. Het wordt als pil ingenomen, wat het gebruiksgemak vergroot. In een gerandomiseerde studie met 71 patiënten in 22 Chinese centra kregen deelnemers ofwel een placebo, ofwel 30 mg of 60 mg rentosertib per dag gedurende 12 weken. De resultaten waren veelbelovend: de groep die 60 mg kreeg, zag hun longfunctie (gemeten als geforceerde vitale capaciteit) met gemiddeld 98,4 mL verbeteren. Ter vergelijking: de placebogroep verloor juist 20,3 mL. Dat is een significant verschil. Bijwerkingen bleven beheersbaar en kwamen niet vaker voor dan verwacht. ### Hoe AI het verschil maakt Wat dit medicijn uniek maakt, is hoe het is ontdekt. Insilico Medicine gebruikt een eigen AI-platform genaamd Pharma.AI. Dit systeem bestaat uit verschillende modules die elk een specifieke taak doen. **PandaOmics** is de ontdekkingsmotor. Het analyseert enorme hoeveelheden biologische gegevens: genen, klinische studies, wetenschappelijke artikelen en patenten. Het bouwt netwerkmodellen om verborgen verbanden te vinden. In dit geval identificeerde PandaOmics het eiwit TNIK als de ideale doelwit voor IPF-behandeling. TNIK bleek een centrale schakel in processen zoals fibrose (littekenvorming) en ontsteking, via meerdere signaalroutes zoals Wnt, TGF-β en Hippo. > "IPF is een van de duidelijkste klinische voorbeelden van een leeftijdsgerelateerde ziekte waarin fibrose, chronische ontsteking en celveroudering samenkomen," zegt Feng Ren, PhD, Co-CEO en Chief Scientific Officer van Insilico Medicine. "Rentosertib is niet ontdekt door een conventioneel doelwit te nemen en gewoon meer stoffen te screenen. Het kwam uit een biologie-eerst, verouderingsinformatie-AI-workflow die TNIK verbond met fibrotische en ontstekingsmechanismen." ### Van computer naar laboratorium Na de doelwitselectie neemt **Chemistry42** het over. Dit is een generatieve AI die moleculen ontwerpt. In plaats van bestaande bibliotheken door te spitten, bouwt het systeem nieuwe moleculen die precies passen in het eiwitdoelwit. Het gebruikt een techniek genaamd Generative Tensorial Reinforcement Learning om de balans te vinden tussen structuur en medicijneigenschappen. Het resultaat? Van de 79 moleculen die de computer ontwierp, werd nummer 55 geselecteerd voor verder onderzoek. Dat is een fractie van wat normaal nodig is. Dit versnelde het traject van projectstart tot preklinische kandidaat aanzienlijk. ### Wat betekent dit voor de toekomst? Deze doorbraak laat zien dat AI niet alleen een tool is om data te verwerken, maar een echte partner in medicijnontwikkeling. Het verkort de tijd en verlaagt de kosten om nieuwe behandelingen te vinden. Voor patiënten met IPF, die vaak weinig opties hebben, biedt dit hoop. De Amerikaanse FDA gaf rentosertib al de 'Orphan Drug Designation', wat de weg vrijmaakt voor versnelde goedkeuring. Als fase III succesvol is, kunnen we binnen een paar jaar een AI-ontworpen medicijn in de apotheek zien liggen. Dat is niet alleen goed nieuws voor longpatiënten, maar ook voor de hele farmaceutische sector. Het bewijst dat AI écht waarde toevoegt. Dus, de volgende keer dat je over AI hoort, denk dan aan dit verhaal. Het gaat niet alleen om chatbots of plaatjes genereren. Het gaat om levens redden.