AI-geneesmiddel voor IPF bereikt fase III: een doorbraak in zicht?

Sophie Jansen · 2026-07-07

Stel je voor: een ziekte die je longen langzaam in littekenweefsel verandert, waardoor ademen steeds moeilijker wordt. Dat is idiopathische pulmonale fibrose (IPF). Patiënten hebben na diagnose gemiddeld nog twee tot vier jaar. Maar er is goed nieuws. Insilico Medicine, een bedrijf dat kunstmatige intelligentie gebruikt om medicijnen te ontdekken, heeft een veelbelovend middel naar de volgende fase gebracht: fase III klinische onderzoeken. Dit is een enorme stap voorwaarts voor AI in de farmaceutische wereld. ### Wat is IPF en waarom is dit belangrijk? IPF is een meedogenloze aandoening. Het tast de longblaasjes aan en veroorzaakt littekens (fibrose) die de zuurstofopname steeds verder beperken. Het is een van de duidelijkste voorbeelden van een ouderdomsziekte, waarbij chronische ontsteking, bindweefselvorming en celveroudering samenkomen. De AI identificeerde een medicijn genaamd rentosertib, dat een specifiek enzym in de cel aanpakt: TNIK. Dit enzym speelt een centrale rol bij fibrose en ontsteking via verschillende signaalroutes, zoals Wnt, TGF-β en Hippo. Door TNIK te remmen, wordt de ziekte bij de wortel aangepakt. Het medicijn wordt oraal ingenomen, wat het voor patiënten eenvoudig maakt. ### Hoe werkt de AI van Insilico Medicine? Insilico Medicine gebruikt een eigen AI-platform, Pharma.AI, dat uit verschillende onderdelen bestaat. Het begint met PandaOmics, een systeem dat enorme hoeveelheden biologische data verwerkt: genomen, klinische studies, wetenschappelijke literatuur en patenten. Het bouwt netwerken van biologische processen en gebruikt causale verbanden om nieuwe ziektedoelen te vinden. In het geval van IPF ontdekte PandaOmics dat TNIK de sleutel was, niet de gebruikelijke receptortyrosinekinases waar andere medicijnen zich op richten. Vervolgens komt Chemistry42 in beeld. Dit is een generatief moleculair ontwerpsysteem. Het zoekt niet in bestaande bibliotheken van moleculen, maar bouwt nieuwe moleculen van de grond af aan. Het gebruikt Generative Tensorial Reinforcement Learning om moleculen te maken die perfect passen in de 'pocket' van het TNIK-eiwit. Het systeem balanceert de structuur met de gewenste farmacologische eigenschappen. Het resultaat? Er werden precies 79 fysieke moleculen gesynthetiseerd om te testen. De 55e iteratie werd gekozen om verder te ontwikkelen. Dit versnelde het proces enorm, van projectstart tot preklinische kandidaat. ### De klinische resultaten: wat zeggen de cijfers? In een gerandomiseerd onderzoek met 71 patiënten op 22 locaties in China kregen deelnemers ofwel een placebo, ofwel 30 mg of 60 mg rentosertib per dag, gedurende 12 weken. De resultaten waren indrukwekkend: de groep die 60 mg kreeg, zag een gemiddelde toename van hun geforceerde vitale capaciteit (FVC) met +98,4 ml. Ter vergelijking: de placebogroep verloor gemiddeld 20,3 ml. Dat is een verschil van bijna 120 ml! De veiligheid bleef beheersbaar, met bijwerkingen die niet anders waren dan verwacht. In februari 2023 kreeg het medicijn de 'Orphan Drug Designation' van de Amerikaanse FDA, wat de ontwikkeling extra ondersteunt. ### Wat zegt de wetenschap? Feng Ren, PhD, Co-CEO en Chief Scientific Officer van Insilico Medicine, legt uit: "IPF is een van de duidelijkste klinische voorbeelden van een ouderdomsziekte. Rentosertib is niet ontdekt door een conventioneel doelwit te pakken en simpelweg meer verbindingen te screenen. Het kwam uit een biologie-eerst, op veroudering gebaseerde AI-workflow die TNIK koppelde aan fibrotische en ontstekingsmechanismen." Met andere woorden: AI helpt ons niet alleen sneller, maar ook slimmer medicijnen te vinden. ### De toekomst van AI in medicijnontwikkeling Deze vooruitgang laat zien dat AI niet alleen een hype is. Het levert echte resultaten op. Het versnelt de ontdekking van nieuwe medicijnen en verlaagt de kosten. Voor IPF-patiënten betekent dit hoop op een effectievere behandeling. De fase III-studies zullen nu uitwijzen of rentosertib ook in de praktijk werkt. Het is een spannende tijd voor de farmaceutische wereld, en AI speelt daarin een steeds grotere rol. We houden het voor je in de gaten.